Bułgarski należy do tak zwanej bałkańskiej ligi jezykowej, do której należą jeszcze język grecki i rumuński. Na skutek długoletniego istnienia obok siebie i wymiany wpływów te języki rozwineły wspólne cechy. Tym językoznawcy tłumaczą analityzm języka bułgarskiego.

Cechą charzkterystyczną dla jezyków analitycznych jest rozbudowany system czasowy. Bułgarski ma dziewięć czasów. (czas teraźniejszy, cztery przyszłe i cztery przeszłe).
W odróżnienieu od innych jezyków słowiańskich poza trybem - oznajmującym, warunkowym i rozkazującym bułgarski ma tak zwany tryb osoby, która nie była świadkiem. Tą kategorią gramatyczną język bułgarski jest niezwykle wzbogacony i nią można wyrażać lekkie niuanse stylistczne jak: ironię, niedowierzanie, niepewność. Bułgarskie czasowniki nie mają infinitywu. Jako formę podstawową czasownika przyjmuje się forma w pierwszej osobie, liczbie pojedynczej, czasie teraźniejszym. Czasowniki są "pasją" jezyka bułgarskiego. Nimi można dużo wyrazić. Rzeczą normalną dla bułgarskiego jest używanie kilka przedrostków w czasownikach. Na przykład: 'изпонаприказвахме се', 'изпонатъркаляха се', 'поизпитам' i td. A można spotkać nawet deminutywy (zdrobnienia) od niektórych czasowników - 'спинкам', 'гризкам' i td.

Jedyny wśród języków słowiańskich bułgarski ma kategorię określenie. Rodzajniki w bułgarskim stawia się za imieniem. Różnią się poza tym rodzajem i liczbą, a w rodzaju męskim odróżniamy tak zwany pełny i krótki rodzajnik. Nie ma pewnych reguł co do używania rodzajnika. To jest chyba największa trudność w opanowaniu języka bułgarskiego przez cudzoziemców. Najlepszym nauczycielem i regułą tu są praktyka i stały kontakt z językiem. Oto niektóre przykłady użycia określenia w języku bułgarskim: 'Новият ученик видя студента..' (pełny i krótki rodzajnik, rodzaj męski); 'Дойде пролет и момичетата облякоха цветни рокли.' (rodzajnik liczba mnoga); 'Майката на Петя взе книгата от масата и я сложи до вазата със зюмбюли' (rodzajnik rodzaj żeński, liczba pojedyncza).

Gramatyka języka bułgarskiego jest zarówno trudna jak i łatwa. Tak, jak każda gramatyka ma swoje trudne części. Po pewnym jednak czasie konsekwentnej nauki z jej znajomości można czerpać niezwykłą satysfakcję z używania tak pięknego, soczystego i bogatego języka.

Tekst napisała: Anelia Radomirova
(wykładowca języka i literatury bułgarskiej w Szkole Bułgarskiej w Warszawie,
lektor języka bułgarskiego w Instytucie Bułgarskim,
pisze doktorat o literaturze polskiej i bułgarskiej w IBL PAN )
(data dodania tekstu:28.04.2006)