Historia

Wykopaliska archeologiczne pokazują, że działalność kultowa na szczycie Perperikon istniała już 5 tys. lat p.n.e. . Ludzie z epoki kamienno-miedzianej stworzyli tu pierwszą świątynię, w postaci zwykłych chat ze ścianami otynkowanymi gliną. Na gołych skałach starożytni mieszkańcy Perperikon układali gliniane naczynia z pożywieniem dla bogów. Takie obrzędy trwały też przez całą epokę brązu (3-2 tysiąclecie p.n.e.) .

Wraz z udoskonalaniem narzędzi metalowych stało się możliwe obrabianie twardej skały. Pod koniec epoki brązu w 18 - 12 w p.n.e. pojawiła się wydrążona w skale owalna sala z ogromnym okrągłym ołtarzem w środku. Do sali prowadziło 100 metrowe przejście skalne z wysokimi kamiennymi schodami. Na placyku przy ołtarzu kapłani wykonywali święte rytuały, wylewali wino, palili ogień na kamieniu ofiarnym, a po wysokości płomienia przepowiadali przyszłość.

Takie praktyki kultowe opisali później historycy antyczni, twierdząc że odbywały się one w świątyni Dionizosa. Według Herodota świątynia Dionizosa w czasach antycznych cieszyła się taką sławą jak słynna wyrocznia Apollona w Delphi. Wykonano w niej co najmniej 2 przepowiednie o światowym znaczeniu - Aleksander Wielki dowiedział się że zawładnie światem, a Rzymianie że stworzą największe imperium. Najnowsze badania archeologiczne wyraźnie wskazują na to, że świątynia Dionizosa znajdowała się na Perperikon.

W ostatnim tysiącleciu starej ery oraz w pierwszych wiekach nowej - skalne konstrukcje zostały rozbudowane i przekształciły się w miasto z murami obronnymi, pałacami, przedmieściami. Prawdopodobnie tu znajdowała się siedziba władców plemienia trackiego Besów. Kapłani tego plemienia utrzymywali świątynię Dionizosa. W I-IV wieku nowej ery Rzymianie, którzy zawładnęli regionem wprowadzili do Perperikon swój styl pełen luksusu i finezji. Są też przypuszczenia, że w mieście już w tamtych czasach istniała kanalizacja prowadzona glinianymi rurami.

Antycznemu rozkwitowi położyło kres okrutne plemię Gotów w 378 roku, które zniszczyło południowe Bałkany i spaliło Perperikon. Na początku V wieku w Rodopach przyjęto chrześcijaństwo i skalne miasto stało się centrum episkopatu. Stare pogańskie świątynie zostały zburzone i zasypane ziemią albo przekształcone w cerkwie. W VII - XIV wieku Perperikon rozkwitł jako centrum okręgu. W jego pobliżu eksploatowano starożytne złote kopalnie słynne jeszcze z czasów antycznych. Dzięki wydobywanemu szlachetnemu metalowi Bizancjum przeprowadziło reformę finansową imperium oraz ustabilizowało swoją gospodarkę. O miasto niejednokrotnie prowadzono wojny między Bułgaria a Bizancjum. W 1343 r. carowi Iwanowi Aleksandrowi udało się miasto zdobyć, ale po krótkim czasie Bizancjum ponownie je odzyskuje. Pod koniec XIV wieku Turcy zawładnęli i całkowicie zniszczyli miasto, a jego ruiny stopniowo zostały zapomniane.

Perperikon dzisiaj

Dzisiaj starożytna sława Perperikon na nowo ożywa dzięki pracy archeologów. Rozpoczęli oni swoje badania na początku lat 80-tych XX wieku. W przeciągu kilku ostatnich lat miasto odwiedziły setki tysięcy turystów oraz została zgłoszona jego kandydatura na obiekt UNESCO.

Pomimo dużego zainteresowania turystycznego obiektem, jest on jeszcze słabo przystosowany do zwiedzania. Brak jest ochrony zabytkowych murów. Turyści mogą chodzić bez przeszkód po całym kompleksie. Wstęp jest bezpłatny. Jedyna dostępna informacja o Perperikon jest na skromnej tabliczce oraz w folderach sprzedawanych na straganach u podnóża wzgórza. Warto zaopatrzyć się też w mapkę (sprzedawaną też na straganach za 4 BGL), która wyznacza kierunek zwiedzania oraz pomaga dostrzec ważne miejsca wśród ruin.

W ruinach można zobaczyć: przejście skalne, pierwszą bramę, drugą bramę, pozostałości dawnej sali tronowej z tronem, schody do sali ceremonialnej, mały i duży grobowiec (z 15 sarkofagami), ołtarz świątyni Dionizosa, akropol, mały pałac, cysterny (zbiorniki na wodę), wieżę, szarapana (kamienne koryto do produkcji wina). Na Perperikon jest ponad 50 zlokalizowanych pomieszczeń, a w ich progach często widać otwory na mechanizmy drzwi.

Chcąc zwiedzić ruiny Perperikon trzeba wspiąć się na szczyt góry wąskimi ścieżkami, często kamienistymi. Obejrzenie całego kompleksu podczas upałów wymaga wysiłku dlatego też radzimy zabrać ze sobą cos do picia, oraz zaopatrzyć się w wygodne obuwie. Jeśli zabieramy ze sobą bardzo małe dzieci musimy liczyć się z tym, że przez niektóre przeszkody w postaci kamieni będzie trzeba je przenieść.

Informacje historyczne są przygotowane na podstawie: www.perperikon.bg (oficjalna witryna Perperikon).