Tradycje zrzeszania się Polaków żyjących na terenie Bułgarii sięgają II połowy XIX wieku. Pierwsza organizacja polonijna - "Towarzystwo Wzajemnej Pomocy", która powstała w 1878 roku przetrwała kilkadziesiąt lat, prowadząc bardzo aktywną działalność. "Towarzystwo Wzajemnej Pomocy" było w zasadzie jedyną polską organizacją działającą w bułgarskim środowisku aż do II wojny światowej.

Po tym okresie nastąpiła przerwa w działalności środowisk polonijnych w Bułgarii i dopiero na początku lat osiemdziesiątych powstają pierwsze koła polonijne, które stały się podstawą do założenia oficjalnej organizacji. Patriotyzm, zapał i wytrwałość grupy inicjatywnej, która powstała w 1981 roku, zostały po kilku latach starań uwieńczone sukcesem. W maju 1984 roku Sąd Rejonowy w Sofii zarejestrował stowarzyszenie pod oficjalną nazwą Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe im. Władysława Warneńczyka, jako organizację społeczną działającą na terytorium całej Bułgarii. W chwili obecnej na terytorium Bułgarii działa 10 oddziałów: Sofia, Płowdiw, Warna, Burgas, Stara Zagora, Weliko Tyrnowo, Dobricz, Jamboł, Ruse, Plewen.

Stowarzyszenie działa już ponad 20 lat i prowadzi swoją działalność kulturalno-oświatową, mającą na celu zachowanie polskiej odrębności narodowej, pielęgnację kultury, języka i tradycji.

Od początku swojego istnienia Zarząd Główny Stowarzyszenia nie posiada własnej siedziby w Sofii, ale korzysta z pomieszczeń Polskiego Instytutu w Sofii. W odróżnieniu od Sofii, w oddziałach terenowych w Płowdiwie i Starej Zagorze aktywnie działają Domy Polonii, o które z ogromnym wysiłkiem dba miejscowa Polonia.

Tradycyjnie Polonia zapraszana jest do ambasady z okazji świąt narodowych. Nasz "stowarzyszeniowy" kalendarz obejmuje wszystkie cykliczne imprezy, związane z polskim kalendarzem niezależnie od ciągłych kłopotów finansowych: karnawał, ostatki, Wielkanoc, Dzień Matki, Dzień Dziecka, Andrzejki, Mikołajki. Spotkania te bardzo zbliżają i podtrzymują na duchu, w wielu przypadkach mają one charakter wzajemnych odwiedzin między oddziałami. Bardzo ważnym elementem jest fakt, że zawsze bierze w nich udział honorowy gość z ambasady, szkoły polskiej, lub instytutu polskiego.

Wielką rolę w życiu Polonii odgrywa Kościół Katolicki. Prowadzony przez ojców kapucynów z Krakowa Kościół parafialny pw. św. Józefa w Sofii w każdą niedzielę przyciąga wielu Polaków na Mszę św. w języku polskim, a potem na miłe spotkanie towarzyskie w klubie przy Kościele urządzonym przez ojców przy aktywnej współpracy naszych polonijnych plastyków. Podobne spotkania organizują ojcowie z Warny, Burgas, Wielkiego Tyrnowa, Starej Zagory � mimo, że nie są Polakami.

We wszystkich oddziałach PSKO prowadzone są całoroczne kursy języka polskiego, historii Polski i geografii w różnych grupach w zależności od stopnia zaawansowania. Szkoła Polska przy ambasadzie RP w Sofii i Szkolny Punkt Konsultacyjny przy Konsulacie Generalnym RP w Warnie zapewniają doskonałe warunki do nauki. O poziomie tych szkół świadczy najlepiej duża ilość studentów na wyższych uczelniach w Polsce. Dużo trudniej i skromniej jest w innych oddziałach. Tam nauczanie języka odbywa się w pomieszczeniach przy kościołach katolickich lub w zakładach pracy o przyjaznym stosunku do Polaków.

Od października 1999 r. PSKO jest członkiem Europejskiej Rady Wspólnot Polonijnych.

Tekst oparty na opracowaniu Urszuli Milczewskiej - Prezes PSKO