Dzień 1 Marca oznacza dla Bułgarów nadejście upragnionej wiosny. Śniegi i lody topnieją, a słońce zaczyna mocniej przygrzewać. Bułgarów odwiedza baba Marta, czyli po prostu babcia Marzec. Tego dnia ludzie wymieniają się tzw. martenicami. Są to "amulety" zrobione z czerwonej i białej (a w niektórych rejonach niebieskiej) włóczki. Czasami martenica przybiera kształt chłopca i dziewczyny, nazwani Piżo i Penda.

Martenice, a ściślej tradycja jaskrawego przyozdabiania ludzi i domostw dotarła na Bałkany prawdopodobnie wraz z hordami chana Asparucha w VII wieku. Od tamtej pory uważa się, że odpowiednio zaplecione białe i czerwone nici mają magiczną moc. U Protobułgarów kolor czerwony i biały oznaczał także przynależność do najważniejszych warstw społecznych. Czerwone ozdoby nosili wojownicy, a białe pogańscy kapłani. Taka funkcja kolorów co prawda zanikła, ale pozostało przekonanie, że zapewniają one zdrowie i powodzenie.

W dzisiejszych czasach niemal każdy Bułgar przyozdabia się i obdarowuje martenicą jednak niegdyś święto 1 Marca obfitowało w znacznie większa ilość symboli, wróżb i magicznych znaczeń.

Zwyczaje tego dnia można podzielić na te, kore miały zapewnić dobra pogodę oraz te, które miały zapewnić zdrowie. Dobrą pogodę, zapewniało między innymi wyniesienie przez kobietę, przed wschodem słońca na podwórze coś czerwonego - fartuszka, ubrania, włóczki i zostawienie tego tam przez 9 dni. Wierzono, że kolor czerwony rozwesela Babcię Martę i pozostawione na podwórzu czerwone materiały sprawią, że pogoda będzie bardzo dobra. Tego dnia babcie (starsze osoby) nie wychodziły rano, aby nie spotkać Baby Marty i jej nie rozzłościć. Jeżeli jednak spotkają ją dziewczęta pogoda będzie ładna.

Pierwszego marca kobiety nie piorą i nie wieszają białych ubrań żeby nie było przymrozków i nie wiał wiatr. Żeby ochronic się przed grzmotami i burzami nie można było prząść i gotować czegokolwiek. Kobiety tego dnia unikały szycia, robienia na drutach oraz prac w ogrodzie.

Natomiast trzeba było tego dnia wytrzepać ubrania, pościel, dywany, zamieść i zamiecione śmiecie spalić w podwórku (lub daleko wyrzucić) by wygnać wszelkie zło. Aby przegnać jaszczurki i węże skakano przez ogień.

Kolejne zwyczaje dotyczą zapewnienia zdrowia. Oczywiście najciekawszym z nich sa właśnie marteniczki, które przetrwały do dziś. Martenice wiąże się na rękach i szyjach dzieci , na warkoczach, na drzewkach owocowych, małym koniom, cielaczkom, jagniątkom. Martenica może być też wielobarwna, udekorowana krzyżykami , ząbkami czosnku, pieniążkami, a w niektórych regionach nawet skorupkami ślimaków.

Martenica służyła niegdyś do wróżenia. Kamień, pod którym ją chowano, sprawdzało się po kilku dniach. Jeśli były pod nim mrówki oznaczało to, że wiele owiec się uchowa tego roku, jak pod kamieniem były też mrówki czerwone to będą i konie, a jak inne żyjątka to i krowy.

Честита Баба Марта!

Przy tworzeniu tekstu korzystaliśmy z książki "Bałkańskie rytmy życia" autorstwa Marioli Walczak - Mikołajczakowej, oraz z książki Празници и обреди на българина. Парнас 2003