Nikulden jest jednym z najbardziej popularnych i rodzinnych świąt bułgarskich. Jego nazwa pochodzi od imienia św. Nikołaja, znanego Polakom jako Święty Mikołaj. Św. Nikołaj urodził się w drugiej połowie III wieku w Patara, w Azji Mniejszej. W biografii św. Nikołaja często prawda o nim miesza się z legendą. Dotyczy to szczególnie jego religijności oraz cudów jakie czynił. Zgodnie z legendami cuda towarzyszyły Nikołajowi jeszcze przed urodzeniem - jeszcze w łonie matki zawsze przyjmował pozycje nogami na wschód, a głową na zachód; gdy był chrzszczony sam stanął na swoich nogach i stał tak przez 3 godziny w imie Św. Trójcy; jako niemowle odmawiał karmienia w środy i w piątki.

Dorosły juz św. Nikołaj zamieszkał w monastyrze w Palestynie gdzie miał wizje od Boga. Niedługo po tym został wybrany na biskupa miasta Miry. W roku 325 uczestniczył w Soborze w mieście Nicea. Cały żywot świętego przepełniała dobroć, szczodrość i pobożność.

Z biografi św. Nikołaja można dowiedzieć się jak pomógł zbankrutowanemu bogaczowi i uchronił go przed dokonaniem przestępstwa; jak zlikwidował burze morską; jak wskrzesił topielca oraz jak ułatwił zamążpójście trzem córkom zubożałego szlachcica, podrzucając im skrycie pieniądze. Św. Nikołaj zmarł w Miry dożywając głebokiej starości (ponieważ brak potwierdzonej daty śmierci Nikołaja podaje się lata 342 - 352). W roku 1087 jego szczątki zostały wywiezione do miasta Bari we Włoszech, gdzie znajdują sie do dziś. Miasto to stało się celem wielu pielgrzymek.

W Bułgarii uznaje sie św. Nikołaja za patrona marynarzy, rybaków, kupców i bankierów. W Nikulden wszyscy idą do cerkwi na świateczna liturgię, a następnie urządza się loterie i zabawy. Obowiązkowo tego dnia należy zjeść rybę. Zgodnie z powiedzeniem - "Na Nikulden, każdy musi sobie podłubać w zębach rybią ością nawet jeśli ma ją wziąść ze śmietnika." Zazwyczaj tego dnia przygotowuje się karpia, który zgodnie z legendą jest sługą św. Nikołaja. Legenda mówi, iż gdy Św. Nikołaj płynął swą łódką po morzu, mocne fale zrobiły dziurę w jej dnie. Św. Nikoła złapał rękoma karpia i zapchał nim dziurę. W ten sposób uratował przed zatonięciem siebie oraz swoich współtowarzyszy.

W zależności od regionu karpia przygotowuje się w całości z nadzieniem z orzechów, cebuli i rodzynek, bądź też przygotowuje się tzw. rybnik (w skrócie karp w cieście). Poza rybą na nikuldenskim stole znajdują sie także dania postne, m.in. specjalny nikuldenski chleb zwany również - paraklis, służba bogów, kołak itp. , który zazwyczaj udekorowany jest podobizną świetego lub jego łódki. Przed rozpoczęciem uczty, najstarsza osoba w rodzinie, święci rybę oraz kołaci mirą przez najstarszą osobe w rodzinie. Stołu się nie sprząta przez cały dzień, pozostaje on do dyspozycji gości i domowników do późna w nocy.

Z dniem Św. Nikołaja związanych jest wiele przesądów. Oto niektóre z nich:

• podczas przyrządzania ryby należy dbać o to by łuski nie spadły na podłogę,
• wierzy się, że gdy człowiek stanie na takiej łusce rozchorowuje sie i umiera,
• ości z ryby zakopuje sie lub wrzuca do rzeki, aby zapewnić pomyślność rodzinie,
• kość przy głowie karpia (tzw. "krakche") przypomina krzyż. Niegdyś wierzono, że ma zdolności lecznicze, a zaszyta w czapce dziecka chroni je przed złem.

Nikulden uznaje się za oficjalny koniec jesienno zimowego rybołówstwa, a połów z tego dnia składany jest w ofierze świętego Nikołaja. 6 Grudnia wszystkie statki w morzu zatrzymują się na chwilę by uczcić swego patrona.